Nobelprisvinnar William Golding skreiv «Fluenes herre» i 1954, ei bok som ikkje umiddelbart, men seinare har blitt svært annarkjent og blant anna har fått status som ei av verdens 100 beste engelskspråklege romanar av TIME, samt godord frå American Library Association m.fl. Når eg satte meg ned med handlingsreferatet til 1963-filmen fekk eg ei aha-opplevelse, dette måtte vere ei bok eg las som yngre! Noko som skulle vise seg å vere feil då eg fekk bekrefta at boka eg las var svensk, berre med likt utgongspunkt og lik handling (om eg berre hadde komme på tittelen her).

Dei som har sett «Lost» vil nok trekke på augnebryna når det kjem fram i dagen at «Fluenes herre» handlar om ei gruppe unge speidargutar som etter eit flykrasj i havet befinn seg på ei øde, tropisk øy utan vaksne til å ta vare på dei. Lite blir det i filmane fortalt om kvifor det var så mange barn på flyet og ingen vaksne forutan piloten, kven desse barna er avvik smått frå film til film, som med mange andre av detaljane omkring opphaldet, noko som kan ha med at første filmen kom i 1963 og den andre i 1990 og ideen om rammehistoria sin funksjon kan ha endra seg. Kjerna er forsåvidt lik og begge filmane har sine fordeler mot den andre i måtane å uttrykke denne på.

Overlatt til seg sjølv må barna tilpasse seg situasjonen og unge som dei fleste er blir ikkje alvoret forstått. Dei to eldste trår som forventa inn i leiarposisjonar og prøver å få struktur i tilværelsen, etter kvart blir det klart at desse har to vidt ulike syn på kva tiden skal brukast til. Konfrontasjon er uungåeleg, og det er her nokre av filmane sine verste syn oppstår.

Essensen i «Fluenes herre» er den rå naturen til det uferdige og ikkje fullendt siviliserte menneske, det passar seg difor å bruke barn som her ikkje har den fullverdige forståelsen av handlingane sine. «Lord of the Flies» anno 1963 er skremmande god på å få fram denne sida, mens der i «Lord of the Flies» anno 1990 ligg hakket djupare og kjem meir fram i form av barnas dårlege eller mange på forståelse av konsekvensar handlingane kan få. Teknisk sett er 1990-versjonen overlegen med nydeleg fargefoto, betre skodespelarar, og ei evne til å sette øya i perspektiv for å gi inntrykk av storleiken vs. små barn, som på meir enn ein måte blir tapt i naturen, der bruken av ordet natur inkluderar overlevingsinnstikt osv. 1963-versjonen er ikkje så begrensa i skala som ein får inntrykk av innleiingsvis, men gjer ikkje naturen til den utprega karakteren i filmen, og blir difor strammare rundt personane, får eg inntrykk av. Hadde berre skodespelarane vore betre her ville denne filmen ha komme langt!

Eg hadde det enklast med å sjå den nyaste versjonen, tross påstanden min om at den eldre var meir brutal. Sikkert fordi formen er meir publikumsvennleg og at eg slapp følge like mykje med på handlingsforløpet. Men eg kan eigentleg ikkje anbefale verken dei eine eller den andre, uansett kor god boka måtte vere og set preg på kjerna i desse filmane held ikkje dette mål, eg såg fram til minst ein god film med blei berre skuffa og kjeda meg store delar av begge. I ettertid er det likevel filmar som får ein til å tenke, når ein kjem forbi utførelsen er det som sagt gode poeng som ligg igjen, og dette er vel unnskyldning nok for at det er prøvd å lage god film på William Goldings bok.