I 1348 kom svartedauen til England. Mange segna om som fluger, mens andre desperat prøvde å unngå pesten.

Vi møter Osmund (Eddie Redmayne), den ulydige munken. For personleg vinst oppsøker han kallet frå Gud. Dei som ser etter teikn frå over for å overbevise seg sjølv treng sjeldan vente lenge. Osmund sitt mål er å komme seg bort frå klosteret for å møte ei dame. Helst langt borte frå pestramma befolkningar.

Svaret frå over kjem til Osmund i form av gjengen til Ulrich. Ulrich blir spela av Sean Bean. Han er ein ridder på jakt etter ei trygg hamn, fri frå pesten. Det går rykter om ein landsby som ikkje er råka, og Ulrich treng ein vegvisar. Sånn har det seg at Osmund og Ulrich legg ut på reise.

Reisa blir både blodig og sjukdomsprega. Generelt er folk lite vennlege i Black Death. Det pregar filmen, som er både mørk og dyster i framtoninga. Med denne tematikken passar det godt. Blandar vi inn religionskonfliktane som er får vi ein film som er meir tidsrett.

Men filmen er ikkje ein artig blodsfest eller eit intenst drama. Han forsøker i blant på begge deler, men eg blir ikkje engasjert. Filmen tek seg god tid til små ting, til samtalar og triste ansikt. Inntrykket mitt i starten var at filmen skulle bli noko meir. Dette gjer at nokre sekvensar blir for lange og kanskje for grundige for filmens beste.

Black Death er god på karakterar. Grusomme personar som uansett religion eller ikkje, ikkje skyr nokon middel i kampen mot målet. Det blir den ærlege og direkte framstillinga av kven det måtte vere som hevar inntrykket av filmen til slutt. Filmen hadde noko han skulle formidle, men halta litt på vegen. Det var kanskje streben etter å vere så mørk og tøff som hindra han.

Tjuefjerde luke i julekalender 2011 er eit TV-drama med Neil Patrick Harris, Debbie Reynolds og Naomi Watts. Det er passande nok den mest sentimentale av alle bidraga til årets julekalender.

Neil Patrick Harris er komme tilbake til heimbyen. Han har fått permisjon frå jobben i New York grunna bestefaren sin død. Jula nærmar seg og han spør kva bestemora (Reynolds) ønskjer seg. Ho hentar fram ein gammal journal som bestefaren skreiv og viser til eit namn som står skrive, Lillian. Ho ønskjer å få vite kven det var.

The Christmas Wish handlar om å finne ut kven ein sjølv er, like mykje som å finne ut kven andre var og er. Det er ein film fylt med klisjear som fungerer. For eg som er kjent med Neil Patrick Harris frå dei siste åra er det uvant å sjå han i ei seriøs rolle. Men det gjorde meg skjerpa til å sjå om det seriøse fungerte.

Som eit studie i klisjefylt sjangerfilm er det eit lite Mekka. Men eg må òg innrømme at eg blei ganske rørt. Spesielt når filmen er på sitt mest sentimentale. At Harris får følgje av både Watts og Reynolds gir eit stjernepreg som eg set stor pris på. Filmen hadde ikkje vore den same utan.

Julaftan krevde ein spesiell film. The Christmas Wish blei eit tilfeldig bidrag til julekalenderen. Eg snubla over filmen medan eg gjorde forarbeid til innlegget om The Great Rupert, også kalla A Christmas Wish, og klarte ikkje motstå.

Per i dag er filmen del av ABC Family’s 25 Days of Christmas, ABCs nedteljing til jul på TV-nettverket. Han vart laga av Feature Films for Families i 1998 for å sendast på CBS, og formatet er 1.33:1. Eit takk i rulleteksten etter filmen lyder slik: «Thank you for supporting films that lift the spirit and teach timeless values».

Tjueandre luke i julekalender 2011 handlar om å tru på julenissen, og om retten til å vere julenissen. Når ingen trur på at Kris Kringle (Edmund Gwenn) er julenissen så må ei rettsak til for å bevise det.

Miracle on 34th Street blei lansert i mai. Filmselskapet var overbevist om at filmen kunne tene meir som ein sommarfilm. Julenissen blei flytta bakerst på filmplakaten og kledd i normale klede. At filmen handla om jula blei ikkje nemnt i promoteringa.

Men Miracle on 34th Street er utvilsamt ein julefilm. Kris Kringle eller julenissen har teke seg ein tur til New York for å få folk til og tru på han igjen. I byen skapar han glede for både små og store. Som julenisse på kjøpesenteret Macy’s blir han ein innbringande attraksjon. Men sjølvsagt trur ikkje folk at han er julenissen. At han stadig påstår det blir eit problem, og a blir til b blir til rettsak.

Gode erfaringar med eldre rettsakfilmar gjer at ofte lyser opp når ein film tek den vendinga. Også i Miracle on 34th Street blir det rom til gode monologar. Men vel så viktig for filmen er det å følje Kringle og folka rundt han. Kringle har ein effekt på folk, og kvardagen i førjulstida blir prega av små begiveneheiter.

Miracle on 34th Street føyer seg inn dei førnøyelege rekkjer og passar godt nære jul.

Tjueførste luke i julekalender 2011 er ein film der pengar regnar frå over. I 2003 blei filmen fargelagt og fekk namnet A Christmas Wish. Det er den versjonen eg har sett.

The Great Rupert er så mangt, men først og fremst eit ekorn. Då den fattige eigaren Joe må flytte ut, slepp han Rupert laus i naturen. Rupert som trivdes i huset, flyttar tilbake på eiga hand. Same dag flyttar familien Amendola inn, like fattige folk som Joe. Men Amendola er heldige, ut av intet regnar det 1500 dollar.

Moralen til The Great Rupert er: Viss du lyg og håpar at pengar og rikdom skal dukke opp frå intet, så vil gode ting skje. Dette får meg til å like filmen. Filmar som ikkje skyr sannheiten om at løgn kan vere lønnsamt er ironisk nok ærlege. Det finst mange filmar som er inne på det same, men altfor mange som blandar karma inn. Karma er øydeleggande.

På overflata handlar The Great Rupert om eit julemirakel. Fattigfolk som opplever eit mirakel har større resonans rundt juletider. Eit tid då folk som har det bra får det betre, og kontrastane med dårlegare stilte blir større. Det blir difor lettare å svelge lykka i The Great Rupert.

Filmen er veva saman av songnummer, dansande ekorn i stop motion og ei kjærleikshistorie. Utført på ein trygg og enkel måte blir aldri The Great Rupert ei stor cinematisk oppleving. Det er òg lite av gleden og sorgen som smittar. Det emosjonelle stikk ikkje særleg djupt.

Eg nølar med å felle ein dom. Filmen var fin, men utbytte var lite. Det finst andre julefilmar eg heller vil anbefale. Men eit kanskje større poeng er at det finst langt fleire dårlege julefilmar enn denne

Tjuande luke i julekalender 2011 er førjulsmarerittet til Tim Burton. Prosjektet var påtenkt allereie i 1982, men det tok ni år før filmen blei realisert.

Historia startar i Halloween-byen. Jack Skellington er graskarkongen og den mest skremmande skapningen i byen. Året rundt går med til planlegging av neste års halloween. Men åra har gjort Jack lei av høgtida. I flukt frå byen oppdagar han jula, og han vil introdusere den nye høgtida for medborgarane sine.

Stop-motion-regissøren Henry Selick og komponisten Danny Elfman var med å lage The Nightmare Before Christmas. For filmen betyr dette kvalitet. Selick har fått fram visjonen som utan tvil er Burtons. Elfman har treft med stemningsbyggande musikk, og bidreg òg som Jacks songstemme.

På korte 80 minuttar får du ein høgtidsfilm som passar både jul og halloween. Animasjon som uttrykksform har alltid passa rundt juletider for meg. Jon Blund i adventskalenderen Jul i skomakergata, Disney-filmar og Flåklypa Grand Prix på julaftan har sett spor.

Praksisen med stop-motion rundt juletider har etablert seg. TV-serien Community dediserte ein episode før jul i fjor, og eit innslag er med i årsaktuelle A Very Harold and Kumar Christmas. The Nightmare Before Christmas får meg i julestemning. Så enkelt er det. Dei fleste som har sett ein film eller to kjenner til filmen. For alle andre er det berre for meg å anbefale han.

Attende luke i julekalender 2011 er debutfilmen til Whit Stillman, om ei gruppe unge college-studentar som er tilbake i New York i juleferien og brukar tida på det selskapeleg nattelivet blant upper east-siders.

Metropolitan handlar lite om jula. Utanom å vere ramma for filmen, er det einaste teiknet på jul litt pynt her og der. Men for å få inn variasjonen i julekalenderen inkluderer eg filmen og går vidare til synsinga.

Umiddelbart under opningsteksten legg Stillman føringar for filmen. Ein skrifttype som liknar (eller er?) Windsor-typen som Woody Allen har brukt i over 40 år, og eit jazza lydspor, gir assosiasjonar til nettopp Woody Allen. Allereie før eg har sett eit einaste menneske eller høyrt ein replikk likar eg filmen.

Det som følgjer er på nokre måtar litt som ein Woody Allen-film, men samtidig skil han seg ut. Likskapane er i dei intellektuelle samtalane, i New York som filmens miljø. Men filmen handlar like mykje om å vere ungdom, usikker, utforskande og upåliteleg. Vi blir godt kjent med nokre av ungdommane, som gjennom filmen framstår som håpefulle eller håplause, men samtidig realistiske og aldri kunstig planta i bestemte rollar.

Urban haute bourgeoisie står sentralt i filmen, og er eit uttrykk som skildrar desse unge, kapitalsterke ungdommane og deira eigen kultur. Vi blir teke med inn i verda til rike college-studentar, og den fattigare Tom Townsend blir inngangsportalen vår, ein karakter som tilfeldig endar opp med å feire jul på sosietsball og liknande.

Metropolitan tek opp diskusjonen om rolla og staden urban haute bourgeoisie har i samfunnet, og du bør like mykje dialog og store ord for å få mest mogleg ut av filmen. Eit snev av romanse og ungdommeleg idealisme lettar på trykket og gjer filmen meir tilgjengeleg enn dei første minuttane hintar til.

Syttande luke i julekalender 2011 er eit romantisk drama med Fred «Double Indemnity» Macmurray og Barbara «Double Indemnity» Stanwyck. Forøvrig det andre innslaget i julekalenderen med Stanwyck. Og for ordens skuld ein film som kom fire år før Double Indemnity.

Barbara Stanwyck er ei uskikkeleg kvinne som har ein uvane med å stele. Fred Macmurray er advokaten som skal få ho sett i fengsel. Omstendigheitene får desse til å feire jul i lag hjå familien til advokaten.

Samspelet er fint. Stanwyck og Macmurray køyrer gjennom store deler av handlinga med ein sprek dialog som sit godt. Tinga som skjer rundt dei undervegs er mindre spennande, men stunder som vekker minner frå barndommen til karakterane er gode som gull og gir meg god grunn til å heie på at paret skal bli eit par.

Det toppar seg som det hør og bør ved julefeiringa. Når slutten altfor brått kjem så må eg innsjå at eg har fått filmen under huda og skulle ønskje han var lengre.

Sekstande luke i julekalender 2011 er ein av dei få komediane Humphrey Bogart spelte i. Det handlar om at han og eit par fengselskameratat rømmer på julaftan.

Kriminelle til tross, kjeltringane endar med å gjere ei god gjerning. For å rømme Devil’s Island der fengselet ligg, hadde dei tenkt å rane ein familie. I staden for å bli rana så blir familien offer for gode gjerningar. Heller enn at det blir Humphrey & Co mot familien, så blir det dei mot andre uskikkelege folk.

Filmen er gode med vittige replikkar, slapsick-humor og god karakterbygging. At karakterane i filmen får tid til å blomstre. Gjennom gode skodespelarar sine formidlingar av eit godt manus gjer at vi kan like dei på både handlingane og ein synleg og real motivasjon. Dette verkar inn på dramaet i filmen som då får ein god botn og blir meir enn til å fylle plass ved sidan av komedien. Og komedien på si side får eit drama å spele mot for å skape kontrastar som framhevar kvarandre.

Trass i at filmen er tropisk blir det òg litt jul i heimen. Juletre, julemiddag og gode gjerningar heng i hop.

Femtande luke i julekalender 2011 er ein typisk 1990-tals romantiske komedie: Sandra Bullock, storby og håplaus kjærleik. Ikkje overraskande er det òg ein lykkeleg slutt. Så det er ingen vits å late som det er spenning der.

Etter ei krass innleiing er det på sin plass å innrømme at eg har sansen for Sandra Bullock. I all hovudsak var det den avgjerande grunnen til at eg såg filmen. Ein annan grunn er at handlinga skjer rundt jul. Ein tredje er at julekalender til ei viss grad består av tilfeldige filmar trukke opp av ein hatt.

Vi har så Sandra Bullock som jobbar i billettluka på t-bana. Ho reddar Peter Gallagher frå å bli påkøyrt av eit tog. Men Peter hamnar likevel i koma. Mens han søv så lyg Sandra Bullock på seg ein forlovelse med han, familien hans blir lurt og det blir mykje styr.

Om ikkje det var nok så skal Bullock attpåtil vere ei fantastisk ung kvinne i side, daglegdagse og stakkarslege klede. Og kva er flottare enn tilsynelatande naturleg skjønnheit?

Men for å gå til filmen. Den er heilt grei, ikkje meir. Ingenting er nytt, ingenting er heller så godt gjennomført at While You Were Sleeping blir ståande som ein klassikar. Julestemninga eg jakta på i julekalenderen min var heller ikkje spesielt framtredande, men er ikkje utgjerande for karakteren eg gir på nokon måte.

Fjortande luke i julekalender 2011 er Nancy Meyers romantiske komedie med Kate Winslet, Cameron Diaz, Jack Black og Jude Law, om kliss på kryss og tvers av Atlanterhavet.

Nancy Meyers laga filmar som har falle i god smak både før og etter The Holiday: Something’s Gotta Give, It’s Complicated og kanskje også What Women Want. Med namnet hennar følgjer det forventingar. Forventingane var likevel dempa av minnet om kritikken The Holiday fekk for fem år sidan. Når det viste seg at filmen var ein skuffelse, så var det ikkje overraskande.

Kate Winslet bur i England og har kjærleiksproblem. Cameron Diaz bur i USA og har kjærleiksproblem. Cameron byter hus med Kate. Cameron møter Jude Law. Kate møter Jack Black. Kliss og smaks på kryss og tvers. Og det skjer rundt jul. Det er The Holiday. I mangel på fullstendig oversikt over tilsvarande filmar vil eg kalle det ein post Love Actually-film. Fleire kjende, fleire historiar og ei høgtid.

Det er ikkje dårleg fordi det er enkelt, og ikkje fordi det varer i over to timar. Love Actually fekk til både enkelt og langt. Det er der styrken i gode karakterer skal herske. Men eg kjem aldri under huda på karakterane i The Holiday. Spesielt problematisk blir det med Cameron Diaz og Jack Black som aldri utstrålar noko som helst. Og når det enkle plottet overskyggar dei tomme karakterane så er det ingenting som får filmen over middels.