IMDb: 7.0/10 (21,334 votes)

Denne sci-fi thrilleren av ei perle med ein yngre Ralph Fiennes i hovudrolla kom som ei lita overrasking på meg, forutan å ha sett namnet på eit par lengre topplister har eg aldri bite meg merke i verken kva den handlar om, kven som er med eller noko anna om filmen.

Regissøren er godeste Kathryn Bigalow, dama som stod for regien på «Point Break», surfefilmen der hårsveisen til Patrick Swayze kjempar mot havbølger om å vere størst. No skal det ikkje handle om den her, men eg vil på sett og vis påpeike at samanhengen her er lovens lange arm i ulike kontekstar. Ralph Fiennes spelar ein eks-politimann, eit faktum som blir lite påpeika, men tydeleg er med på å forme han som person. For tiden driv han, Lenny Nero, med langing av «minnediskar». Heile historien bygg rundt desse diskane, ein (mest sannsynleg) fiksjonell FBI-finansiert teknologi med moglegheit for opptak av hjerneaktivitet ved å plassere ein kippa-liknande målar på hovudet. Desse opptaka kan igjen avspelast av andre som soleis får gjenoppleve handlingar som om dei var der sjølv, med sansing, syn - heile pakken.

Teknologien som er forbeholdt FBI har blitt attraktiv på svartebørsen, Lenny Nero (Fiennes) si salsvare er utfordrande opptak, porno, kriminalitet, o.l. Dei mange lugubre kontaktane til Lenny gjer at han etter kvart sansar at eks-dama er i fare, og ein disk han får i fanget innheld farleg informasjon som skaffar han folk på nakken.

James Cameron har hatt mange fingrar med i spelet, både som produsent og manusforfattar, dette har satt sine spor. Cameron veit stort sett kva han driv med og har sikkert vore med å styre produksjonen nærgåande, med mange gode trådar, idear og spenning som alt heng saman, blir sci-fi-debuten til Bigelow av det betre.

Filmens handling er satt til ei nær framtid, 1999, fire år fram i tid, dei vesentlege forskjellane i samfunnet ligg i eit kaosprega Los Angeles og for oss blir det «minnediskane» som skapar sci-fien. Dei mange forseggjorte ideane fanga meg frå starten av, stemninga som delvis kan samanliknast med «Blade Runner» er til å ta på, men ting eg ikkje heilt klarar å sette fingeren på gjorde sitt til at eg utover mista litt fokus. Nær slutten blir trådane samla, ikkje alle på vellykka vis, men nok til at eg blei med på notane igjen og gjorde sitt til at 2t 22min ikkje blei bortkasta på nokon måte.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

IMDb: 7.9/10 (51,761 votes)

Blant det beste av eigenprodusert Disneyanimasjon siste 20 åra finn ein «Beauty and the Beast», historien om ein ung og kjekk prins som blir forvandla til eit beist, og berre kjærleiken til ei ung, vakker kvinner kan forvandle han tilbake.

Ved ein liten, fransk landsby bur Belle saman med faren. Både Belle og faren skil seg ut frå den gjennomsnittlege innbyggaren, men Belle blir likevel sett på som den penaste jenta der. Når faren skal på oppfinnarmesse og klarar å rote seg vekk, hamnar han ved slottet til beistet og blir satt i fange der. Hesten som slapp unna før han blei fanga kjem heim til Belle og ho følger den igjen tilbake til slottet, der ho går med på å bli tatt til fange i staden for faren.

«Beauty and the Beast» har det som eg forventar av eit slikt eventyr, trolldom, eventyrskapningar, ein person som ser forbi det som er på overflata og ein skurk som kjem tilsyne i form av dårlege menneskelege eigenskapar som egoisme og fordommar. Både fordi eg har sett filmen og fordi det ligg i korta veit eg kva som vil skje, viktig er det difor at det som skjer på vegen er både spennande og dramatisk og utført med ei stødig hand. Nokre songnummer som ligna på alt anna i Disneysamanheng krev litt ekstra å komme seg gjennom, ser eg forbi dette likar eg forteljinga godt, den brukar enkle og effektive grep til å fortelje ei trist, men ikkje deprimerande kjærleikshistorie, heile vegen med glimt i auge.

Nettopp fordi dette ligg nær fullkomment det beste eg har sett av Disney trekk eg sopass opp. Fullstendig klar over at eg har størsteparten av det eg vil tru er gullperioden frå ca 1940 - ca 1960 på skal-sjå-lista, som kan endre den alltid vanskelege talkarakteren sett i samanlikning.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

IMDb: 6.7/10 (5,349 votes)

Det frista eigentleg å nemne «Death Race» her av to grunnar, den første er det grunnlaget for framtidsvisjonen i filmen som har blitt svært aktuelt med dagens finanskrise. Den andre er at «Death Race» overraska positivt.

Nyinnspelinga av «Death Race 2000» frå 1975 har Jason Statham i hovudrolla som Jensen «nye Frankenstein» Ames, livet hans forandrar seg brutalt når han blir beskulda for å drepe kona, satt i fengsel og begynnar med racing.

Racing og fengsel, her er det noko som ikkje stemmer heilt tenker du kanskje. Her kjem det mest banale med filmen inn i bilde, forutan tidvis dårleg filmmusikk, det har seg sånn at den amerikanske økonomien kollapsa i 2012, som følger av dette har kriminalitet eksplodert. For å kunne huse alle fangane har fengselssystemet blitt privatisert, og for at dei private eigarane skal få dette til å lønne seg har det blitt starta «death races» - billøp der fangane har fått spesialbygde bilar med våpen og ingen reglar herskar på bana, alt er lov for å vinne, og løpa blir streama på internett.

Avstanden mellom tøff og banal kan ofte vere kort i denne type enkle, eksplosive spenningsfilmar. Denne er underholdande først og fremst fordi den er blodsseriøs - Statham passar pefekt til å halde maska utan å bli den komiske typen, fordi den er over toppen av brutal og dermed kan sjåast på som litt uhøgtidleg likevel og framleis tøff, og fordi den aldri sporar av. «Death Race» er ein enkel film med ei rett fram historie, som sagt er grunnlaget enkelt og har ein lyst kan ein stille mange spørsmål rundt det, men det ser eg ikkje poenget med.

Utan å ha søkt for mykje opp på det har eg forstått det som at denne først og fremst innheld mange ville stunt og heller mindre CGI, noko som er utruleg forfriskande i ei tid då denne type enkle filmar gjerne tyr til halvdårleg dataanimasjon. Iallfall ser det meste ganske ekte ut, fysikken stemmer stort sett og det er ikkje lagt opp til type teiknefilmfysikk som i «Shoot ‘Em Up» og «Wanted», andre stjernefyllte og simple spenningsfilmar eg vil plassere i same bås som «Death Race».

Innstillingane mine til «Death Race» på forhånd var ikkje utelukkande nøytrale, måten denne klarar å bli tøff på og heilheita trekke vekk fokuset frå alle småtinga som ikkje nødvendigvis heng på greip gjer at eg nesten kan anbefale denne vidare.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

IMDb: 6.3/10 (808 votes)

Eg kan aldri hugse å ha sett for mange filmar når eg var barn, men «Håkon Håkonsen» såg eg og hugsa både innhold og tittel på, det var ein film som gjorde sterkt inntrykk. Den vekka eventyrlysta og var utruleg spennande og eg følte den traff meg som ein god film skal gjere. Problemet med slike filmar så lenge etter er å bestemme seg for om ein skal våge seg i gong med å sjå dei igjen, for det hender like ofte at slike gjensyn skuffar som at du oppdagar at filmen faktisk inneholdt nokre kvalitetar.

Når det kjem til «Håkon Håkonsen» har eg forutan dei gongene eg har sett tittelen eller høyrt den nemnt aldri tenkt meir på om eg skal sjå den i ettertid, det var når eg fann den i hylla på universitetsbiblioteket eg faktisk tenkte på gjensyn i heile tatt, og det tok meg ikkje mange sekundane før eg avgjorde at eg skulle gi den ein sjanse.

Dette norske gutteeventyret handlar om unge Håkon som i farens stede må bli familiens inntektsbringar og dermed blir hyra som dekksgut på eit skip. Skipet som først legg til land i London skal seinare over på andre sida av jordkloten, til dei meir eksotiske strøk, det var berre å glede seg allereie. I London lurer ein pirat, spelt av godeste Gabriel Byrne, seg om bort under dekke av å vere ein britisk løytnant som skal guide dei trygt nedover, det luktar mytteri og temperaturen ombord vil definitivt stige etter kvart som skipet kryssar stadig fleire breiddegrader på veg sør.

Boka «Håkon Håkonsen» høyrer til blant ein type litterære verk som går under betegnelsen robinsonade, og sidan filmen er som boka er det naturleg å trekke parallellane til Robinson Crusoe utover når både Håkon og andre driv i land på ei øde øy. Det er ikkje snakk om same isolasjonen her og i «Håkon Håkonsen» tek ikkje ting så lang tid. Filmen kan vere vel så alvorleg for det, piratane blir framstilt som sleske og nådelause, her er nok av våpenbruk, hard straffing og forgifting førekjem og.

Om Nils Gaup sin film er det rett og slett nok positivt å uttrykke, det er ikkje før ein ser på det aller viktigaste, korleis spenninga i eventyret fungerar, at ein blir skuffa. No har eg tidlegare uttrykkt ståstaden i mitt syn på vurdering av film, at eg gjer dette på tvers av eventuelle målgrupper og kva eg trur andre måtte synast om filmen. «Håkon Håkonsen» når altså ikkje opp, eg synst det blir for simpelt, og at eg likte filmen endå betre som barn og at barn i dag sikkert vil ha glede av den hjelp ikkje meg noko.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

IMDb: 7.5/10 (572 votes)

Henrik Larsen (Gard B. Eidsvold) reiser etter eit mislykka frieri frå varme Oslo til kalde Grønland der han skal drive jakt for eit fangstkompani. I lag med to andre skal han halde til på eit isolert område i eit år.

Folka han møter er som staden kalde ytterpunkt i samfunnet, Randbæk, Stellan Skarsgård i ein av hans beste rollar og Holm, Bjørn Sundquist, er like forskjellige frå kvarandre som frå Larsen, men i den ugjestmilde naturen er dei alle avhengig av kvarandre.

«Kjærlighetens kjøtere» er ei brutal psykologisk og fysisk historie, der natur og kultur ligg på frysepunktet og avstanden til galskap store delar av filmen ligg og vippar på 0. Nokre lyspunkt gir håp utover og ei tydeleg karakterutvikling, først og fremst med Larsen, gjer at ein aldri blir for komfortabel med å forstå handlingan undervegs.

Eg hadde høyrt mykje bra om «Kjærlighetens kjøtere», men blei tatt litt på senga over kor komplett denne føles, kor godt den brukar tida og held seg sjølv i live over 2 timar, utan å faktisk ha så mykje anna enn forholdet mellom tre vidt forskjellige menn langt unna allfarveg å styre med.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

IMDb: 7.0/10 (41 votes)

Edith Carlmar sin regidebut skapte oppstyr, det er ikkje ofte ein høyrer om attentatforsøk i forbindelse med kinopremiar, men det var faktisk det som skjedde når «Døden er et kjærtegn» blei vist på Colosseum i 1949, Edith Carlmar blei trua med å bli skoten. I Kristiansand blei filmen i heile tatt nekta vising, noko som aldri ville ha skjedd i dag då den dengong så mykje omtala «skandalen» verken inneholdt nakenheit eller stygge ord, såvidt eg forstår ville nok flesteparten i dag vore knekkande likegyldig ovafor det «kontroversielle» temaet.

«Døden er et kjærtegn» er ei filmatisering av ein Arve Moen roman om ei sann kjærleikstragedie frå 1930-talet. Ein forlova ung mann og ei gift eldre kvinne finn tonen og meir til og knyter eigne bånd, så blir det knute på tråden, dei finn ut at dei er altfor forskjellige, unge Erik er arbeidsklasse og eldre Sonja er middelklasse. Det står så godt bak på omslaget til filmen: «… et klasseskille man ikke bar kan hoppe bukk over».

Norsk film på denne tiden kan verke litt stiv i dialogen og denslags, slik var no eingong stilen, eg synst det gjer seg godt og blir litt av gleden med å gå så lang tilbake i tid, eg forventa noko annleis enn dagens og får det servert. Oppstyret filmen skapte gjer at eg ser litt annleis på filmen, hadde eg ikkje visst ein ting så hadde det ikkje vore så altfor drøyt, ikkje at det er det elles heller, men du ser kanskje poenget mitt?

Når alt kjem til alt handlar det om å like eller ikkje like filmen, og eg likte den forsåvidt litt. Eg satte pris på den brutale framdrifta, enkelt og effektivt utført, ingen nøling her. Eg likar også tanken om at denne snodde seg rundt sensuren og satte ein støkk med tematikken.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

IMDb: 7.1/10 (48 votes)

Den siste av i alt ti filmar ekteparet Edith og Otto Carlmar laga, Edith var forresten den første norske kvinnelege regissøren, omhandlar eit ungt kjærestepar som reiser frå byen og foreldrer og slår seg ned i ein fråflytta gammal husmannsplass.

Når «Ung flukt» kom skapte den mykje oppstyr og blei tilogmed debattert i Stortinget grunna ei nakenbadande Liv Ullmann, som forøvrig hadde sin første hovudrolle med denne filmen. Ho spelar den unge jenta Gerd, ei uskikkeleg jente som har blitt i lag med den meir skikka og oppdratte Anders (Atle Merton).

Tittelen teke i betrakning er ein passande beskrivelse på filmen, det handlar for Anders og Gerd å vere på flukt samtidig som det delvis kan stå for Gerd sitt stadige forsøk på å flykte frå dei trygge omgivelsane ho eigentleg får etablert rundt seg.

Etter ei stund på husmannsplassen dukkar også ein karakter ved namn Bendik opp, spelt av Rolf Søder, han bryt idyllen med sin mandige sjarm som Gerd bit lett på og gjer Anders noko ukomfortabel og irritert. Samtidig er det foreldra sitt styr med å få ungdommen heim igjen.

«Ung flukt» er god på at den går utanom A4-tråkket og ikkje køyrer stereotypane i verken foreldre eller straffangen Bendik fullt ut, men overlet mykje til Anders og Gerd å finne ut av. Det er ei smått romantisk skildring med realiteten som stadig ligg og knugar under overflata.

Eg vil heller ikkje skryte for mykje av filmen, enkelte ting blir teke litt for lett på etter min smak, samtidig som andre mindre problem elegant blir via akkurat så liten plass som dei bør. Oppsummert hamnar dette godt over middels, utan å krype for høgt på skalaen heller.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

IMDb: 5.7/10 (48 votes)

«Vinterland» er fin, liten og kanskje litt rar. Det er vinterstid i Nord-Noreg og me møter kurdaren Renas som ventar på ei kone som familien hans «heime» har introdusert han for via brev og telefon.

Då kona dukkar opp er ho ikkje heilt som han såg for seg på bilda, ho er faktisk ein stor skuffelse og Renas blir både satt ut, frustrert og forbanna.

I løpet av dei 52 korte minuttane filmen varer får me sett det norske i lys av eit kurdisk sinn og me får også eit innblikk i ein kurdars kvardag, om enn i Noreg. Det blir bydd på komiske augeblikk og dramaet ligg aldri for tungt over filmen, sjølv om det er ein meir seriøs undertone.

Tittelen er både poetisk og passande til filmen, det er gjennomført vinter i bilde, det er eit kaldt land som møter Renas kone Fermesk og det er ei kulde som sit i deira forhold.

Sjølv om «Vinterland» er fin er den ikkje noko eg følte eg fekk større glede av å sjå, den går altså ikkje høgt opp på skalaen, den er derimot heller ikkje dårleg på nokon måte, men sidan den er fin på nokre måtar trekk det litt opp.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

IMDb: 8.1/10 (478 votes)

29. mars 1943 kom Jan Baalsrud i lag med elleve andre om bord på fiskeskøyta «Bratholm» til Toftefjord i Troms. 1. juni same året kryssa han med hjelp grensa til Sverige, ingen av kameratane som starta reisa frå Shetland over 2 månader tidlegare var med.

Filmen «Ni liv» er basert på boka «We die alone» av David Howarth, denne er nok mest kjent som «Ni liv» i norskoversatt utgåve og er tross alt ei norsk historie, men då altså skildra av ein britisk historikar og forfattar, som interessant nok har skrive meir om Noreg i ettertid av den episke uthaldanheitshistoria som «Ni liv» er.

Skal eg beskrive dette som ein bestemt type film freistar det mest å sette den i eventyrsjangeren, av amerikanske adventure, me har ein protagonist med eit mål for ei handling som brått blir hindra og han må sette seg eit nytt mål, reisa mot dette målet er senteret for filmen og undervegs møter han på nok av hindringar av den skikkeleg seriøse varianten, til tider så tyngande at eit realistisk mål om å nå fram i live kjennes håplaust.

At eg let meg fascinere av norsk motstandsrøyrsle vil eg få fram, for nokre år sidan las eg boka og den stod framleis sterkt i minne før eg såg filmen no nyleg. Det var difor ei stor glede å sjå at «Ni liv» blir fortalt med like stor dramatikk gjennom levande bilder som ord i ei bok, historia er tydeleg og godt fortalt og filmen kan såleis opplevast på ein god måte uavhengig om du har lese boka eller ikkje. Sjølvsagt står det ikkje meg i mot å anbefale boka først som sist, den har det med å lime seg fast i hendene dine til du er ferdig med ho. Men her handlar det altså om filmen, som skal ha skryt for måte den har klart å framheve den viktige historien om Jan Baalsrud framfor alt, dei hindringane han møtte og det motet han og hjelparane undervegs viste.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

IMDb: 5.4/10 (11 votes)

Filmfortellingen «Skadeskutt» er et viktig bidrag til den vrangforestillingen som nok hersket i 1950-tallets samtid om sinnsyke, de asylopphold som måtte foreligge og menneskers uvitenhet i forhold til behandlingen av den såkalt helbredede. I sitt verk som en oppdiktet fortelling har «Skadeskutt» først og fremst et formål, her skal vi som dumme, dumme seere læres opp til å forstå hvor viktig det er å behandle de sinnsyke med varsomme hender uten å nedverdige dem.

I en av filmens sentrale roller finner vi arkitekt Wang, i dagligtale kalles han etter sitt fornavn Einar, som i de dramatiske åpningsminuttene forsøker å ta sitt liv. Einar, jeg tør kalle han dette ettersom vi får et meget personlig forhold til han etter hvert, blir lagt inn på et asyl hvor han skal få behandling. Else ved hans side er en tålmodig kone, hvis aldri gir opp håpet om å fa tilbake sin Einar i den tilstaden han engang var.

Det er den sterke moralen som driver «Skadeskutt», og hvordan skal det nå gå med arkitekt Einar «sinnsyk» Wang? Fortellerteknikken er tradisjonell med en introduksjon og en avslutning ved en doktor fra institusjonen der Einar hviler av seg galskapen, doktoren formidler den sterke budskapen og er oss tydelig overlegen med sine fagkunnskaper, noe han heller ikke legger skjul på. I mellom byrjing og slutt følger vi bokstavelig talt Einar fra byrjinga av galskapen til slutten.

Etter filmfortellingens slutt sitter jeg igjen med ny ervervet viten om den viktige rollen asylet har, om de ukontrollerbare ånder som hersker i et sinnsykt sinn og en stor respekt for de som forsøker å hjelpe, både profesjonelle og pårørende. Jeg føler nok også en avsky, om enn jeg vet at de ikke kan noe for sine holdninger, til de som fryser ute ferdig behandlede asylklienter.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10