The Killing (1956, Stanley Kubrick)

Kvar Stanley Kubrick film byr på noko nytt mot resten, enten det er sjanger eller kompleksiteten til den fortalte historia. «The Killing» er ein heistfilm, som vil sei at det handlar om eit ran, nøye planlagt og detaljert forklart. Den tek for seg dei menneskelege sidene ved planen med omhug, ingen plan er perfekt då folk kan vere uforutsigbare, men ein god plan er fleksibel nok til å kunne hanskast med enkelte feilgrep. «The Killing» er ganske rett fram fortalt og byr ikkje på avstikkarar, fokuset og kompaktskapen gjer at dette fungerar og er spennande nok når det varer.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Shadow of a Doubt (1943, Alfred Hitchcock)

Hitchcock skuffar sjeldan, «Shadow of a Doubt» hamnar litt nedpå lista mi i kamp mot dei andre filmane hans, men er utvilsomt ein god film. Familien Newton får besøk av favorittonkel Charlie, spesielt vesle Charlie (jente i dette tilfelle) ser opp til onkelen sin. Ho påstår dei har eit telepatisk bånd, nesten som to tvillingar. Men onkel Charlie har ei mørk side. Så gradvis at du aldri legg merke til det forandrast idyll til mareritt, filmen er fullspekka med detaljar som frampeikarar og byr på spenning så vel som gledesstunder. Naturleg nok er vesle Charlie prega av dette. Gjennomførelsen med utspekulerte kameravinklar og få ord om den faktiske handlinga gjer dette endå meir til ein sjåverdig film.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Le Salaire de la peur (1953, Henri-Georges Clouzot)

To lastebilar med nitroglyserin skal fraktast frå A langs B til C. A er ein roleg avsidesliggande landsby i Sør-Amerika med fleire arbeidsledige franskmenn, B er ein dårleg landeveg med mange ulumskheiter, C er ein oljebrønn i brann. Forspelet byr ikkje på det heilt store, roleg og handlingslaus som delen er, men den er med på å gi kontrastar til nervepirringa i B-delen av filmen, som må seiast å vere blant dei mest spennande bilturane eg har opplevd på film. Eit par logiske bristar (kvifor rygge så langt ut på stillaset?) bryr meg lite, god nok film, og så veldig alvorleg i blant óg! For dei som er usikre, det er filmen med internasjonal tittel «The Wages of Fear» eg snakkar om her.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Med tidleg juleferie og difor ein hjerne i feriemodus har det blitt lite skribling dei siste dagane, det betyr ikkje at det har mangla på gode filmar, tvert i mot. Så her kjem ei oppsummering av det som har skjedd sidan torsdagen og fram til søndags morgon. Med godt samvit for å endå ligge eit godt stykke unna fjorårets filmstatistikk er det tid for å gå berserk i den gjenverande delen av desember…

Mr. Smith Goes To Washington (Frank Capra, 1939) …

handlar om senatpolitikk og korrupte senatpolitikarar. Jefferson Smith blir erstatninga etter bortgongen til ein senator og blir av utnemnarane sett på som ei sikker ja-stemme i saker som skal føre til gode økonomiske gevinstar for delstatens mektigaste forretningsmann.

James Stewart, ein av tidenes beste skodespelarar etter mitt skjønn, leiar filmen an som Smith - ein mann med stor tru på demokratiet, friheit og denslags ideal som det ofte er kvalmande overtydeleg. «Mr. Smith …» er derimot veldig spennande, lærerik, morsom, dramatisk, ja stort sett alt som skal til for å sette meg i godt modus. Sjølv om ideala er meir enn tydelege her òg.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

The Apartment (Billy Wilder, 1960) …

er ein av desse flotte Billy Wilder filmane det er så lett å bli glad i (les: «Sunset Blvd.» og «Some Like It Hot», m.fl.). I «The Apartment» er det Jack Lemmon som styrer showet, bokstavleg talt ved å tilby leiligheita si med seng der sjefane hans kan ha «safe sex» med elskerinnene sine - i bytte mot gode referansar. Det startar som ein passe lystig film, men ein anar at dette skal bli meir. Etter kvar fangar filmen oss i karakterane og problema deira bak den småkomiske fasaden. Fasaden er veldig mykje tilstades gjennom heile filmen - som kan seiast å vere ein velbalansert affære og fengande til dei grader at ein ser på displayet etter 1t 50min og håpar det er kluss med avspelaren så den eigentleg meinar 0t 50min.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Strangers on a Train (Alfred Hitchcock, 1951) …

er ein film der ein stor del av æra bør gå til Robert Walker, som tragisk nok gjekk bort same året som filmen blei lansert. Då karakteren hans, Bruno Anthony og Guy Haines (Farley Granger) møtes på toget dreiar samtalen deira seg etterkvart innpå mord; «det perfekte mord». Bruno får for seg at han kan drepe den utru kona til Guy, mens Guy kan drepe den slemme faren til Bruno, og at dei begge kan komme unna på mangel av motiv og sosiale relasjonar. Guy ler bort ideen, den psykotiske Bruno ser på dette som ein fastslått avtale. Det som følger er ein mordthriller av høg klasse der Robert Walker mest av alt imponerar som Bruno, ein karakter viss vekst på deg som person gjennom heile filmen og blir stadig skumlare. «Strangers on a Train» er nok ikkje min favoritt Hitchcock, men likevel verdt å sjå.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Eastern Promises (David Cronenberg, 2007) …

tek plass i eit regntungt Londonmiljø, prega av russisk mafia og vald. Fullt så mykje fokus på miljøet er det då likevel ikkje, for Cronenberg har valt å dreia dette mest innpå karakterane sine, slik som han pleier. Som stor fan av det tidlege arbeidet til denne regissøren var det med glede eg oppdaga at han har gitt rom for ein god del råskap her, «Eastern Promises» er noko av det meir seriøst grusomme eg har sett på ei stund, utan at blod og denslags blir grunnlag for filmen åleine. Filmen brukar stilige verkemiddel som ligg nær kjente løysingar eg har sett før utan at det blir overdrive eller føles oppbrukt, den har ei ærlegheit ovanfor seg sjølv som plasserer den unna ironisering eller det formål å lage ein überstilig film for det kommersielle. Alt i alt er «Eastern Promises» ein film som ikkje utgir seg for anna enn nettopp det å vere ein film. Trur nok denne kvalifiserar til eit gjensyn med tid og stunder.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Bad Santa (Terry Zwigoff, 2003) …

har eg sett ein del gonger og den er fortsatt like bra. Billy Bob Thornton som alkoholisert julenisse og butikkranar får god hjelp (reint filmmessig) av ein feit liten unge og fleire absurde rollefigurar til å gjere akkurat så mykje faenskap ut av førjulssatiren til at eg kan godta dei sentimentale tonane som klingrar så svakt igjennom ulike sider av filmen. Det heile roar seg litt for mykje ned i eit lite parti før oppkøyringa mot slutten, men er udiskutabelt ein av mine favorittar med jul som tema.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Christmas Vacation (Jeremiah S. Chechik, 1989)

Kvart år kjem det nye, gamle julefilmar til overflata som eg ikkje har fått sett før. No er det godt mogleg eg har sett deler av denne, men aldri heile. «National Lampoon» hentar fram familien Griswold med Chevy Chase i farsrolla til nok ein kaosfylt ferie. «Christmas Vacation» er den tredje filmen av totalt fire «Vacation»-filmar og den første der familien ferierar heime. Clark Griswold har store planar om den perfekte julefeiringa og inviterar både foreldre og svigers, naturlegvis er det duka for katastrofe. Julestemninga er flott fanga og det er fin moro her, heilt overbevist blir eg likevel ikkje, tross fin moro blir det i svært mange tilfelle altfor enkelt (uskuldig barnsleg) for min smak - utan at «Christmas Vacation» på nokon måte går over i bås med dei dårlege National Lampoon-filmane. Som med «Bad Santa» trur eg likevel denne fint kan sjåast igjen.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Bogie er Humphrey Bogart. Eit av 1900-talets store filmnamn. Han har jobba med andre store namn som John Huston (var også drikkekamerat), Lauren Bacall (fjerde og siste kona) og Howard Hawks. Eg har den siste tida sett fire av dei meir populære filmane hans.

«The Maltese Falcon» handlar om mord og mysterium. Sam Spade, Humphrey Bogart i ei av sine meir ikoniske rollar, er etterforskaren som blir drege inn i skotlinja mellom manipulerande og farlege folk på jakt etter ei eksklusiv statuett.

Spade er ikkje dum, han kan vere med på spelet om han må, men det er fullt ut farleg. Dette er god mystikk og ein stilfull film med ei intens stemning, som film-noir er den slettes ikkje dårleg, tvert i mot. Mykje takka vere plasseringa av Bogart som den smarte, oppmerksame og avslappa Spade, men som ikkje fungerar som ein typisk heltefigur.

På veg til ny by i «Key Largo» tek Frank McCloud (Bogart) turen innom familien til ein død venn. Ein storm er på veg og Frank blir verande på familien sitt hotell. Nokre skumle gjester likar ikkje den smånysgjerrige McCloud.

Etter kvart blir det stormfullt både inne som ute, utan at eg vil røpe meir. Det pressande vêret speglar seg på dei involverte, som blir lagt under press i posisjonen dei opptek etter kvart. Så godt eg likte ideen, skodespelarane og miljøet til filmen, blei dette langdryge og litt slappt. Det blei for mykje venting utan det heilt store presset.

I «The Big Sleep» mengar Humphrey Bogart seg med det som må vere 1940-talets vakraste amerikanske skodespelarinner. Stadig flørting er ved sidan av ei innvikla drapssak hovudingrediensane her.

Eg følte meg ganske dum når eg såg på, for i «The Big Sleep» skjer det så altfor mykje til at eg klarar å få med meg alt. Litt av gleda drukna vekk i alle trådane og namna. Det er dermed ikkje sagt at eg avskydde filmen, for eg fekk sjølvsagt med meg dei viktigaste poenga, og kjemien mellom Bogie og fleire av dei ulike kvinnene er solide saker. F.eks. Lauren Bacall.

Krigen er komme til Afrika der Mr. Allnut (Bogart) held til med båten sin, som er namnet på filmen: «The African Queen». Han teamar opp med Miss Sayer (Katharine Hepburn).

Saman legg dei ut på reise nedover ei ugjestmild elv. Strie elvestraumar, naturlege hindringar og forskjellige personlegheitar skapar sine høgdepunkt under ei reise der me er vitne til ytre påkjenningar som mjuknar opp to sjeler med vidt ulik bakgrunn. Filmen er først og fremst morosam, men har og god dramatikk. Den held seg godt heile vegen. Det er alltid kjekt å sjå to personar bere ein film godt som her.

User Rating: 8.5/10 (19,035 votes)

Walter har vore ein ærleg salsmann av forsikringar i 11 år. Ein dag står tilbodet om ekstra spenning og ein solid slump med pengar ved døra, men dette inneber at noko kriminelt må gjennomførast.

«Double indemnity» er omgrepet som blir brukt i sjeldne situasjonar der eit forsikringsselskap betalar ut dobbel erstatning. Walter (Fred MacMurray) og Phyllis (Barbara Stanwyck) vil prøve å utnytte denne forsikringspolitikken. Som me ser i første bilde har noko gått feil.

Billy Wilder gir oss her ein klassisk film-noir med ei sterk femme fatale, low-key svart-kvitt bilde og utstrakt skyggebruk. Sigarettrøyken ligg tjukt over heile filmen. Det er ikkje til å ta feil av.

Walter er glad i å slenge rundt seg med uttrykk som “I love you, baby”, som på linje med den andre romantikken kan virke litt cheesy. Heldigvis er ikkje dette noko romantisk film, og litt overdrevne handlingar her er nok eit spel frå karakterane si side.

Det er spelet mellom personane bak forbrytelsen, og deira samla spel igjen mot etterforskarane som er interessant og utgjer filmen. Me får vite det meste og blir sittande å følge oppførsla til dei som må lyge og skjule seg. Og dette er faktisk ganske spennande.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

User Rating: 8.5/10 (20,598 votes)

«M» er ein film av den evigaktuelle sorten, sett i moderne siviliasjons perspektiv. Det handlar om pedofili og ringverknadane av ei slik sak, når ein farleg mann skapar oppstyr ved å bortføre små jenter.

Filmen kom ut i 1931 og er Fritz Lang sin første film med tale. Lydsporet er i blant fråverande, som får det til å virke som ein stumfilm, før stillheita blir broten igjen av ei stemme eller eit bilhorn. Kunstig støy til tross, dette gjer ingenting, men blir interessant sett i filmteknisk utvikling.

Handlinga baserar seg på reaksjonane ulike instansar som folket, politiet og dei kriminelle har til mediemerksemda når ein farleg pedofil drapsmann bortfører jente nummer åtte på få månader. Ei grundig jakt etter mannen blir satt i gong, og folk generelt er skeptisk til alt og alle.

Parallellar til vår tids jakt på terroristar kan trekkast. Med så mange mediekanalar er det vanskeleg å skape eit så gjennomtrengande engasjement for ei enkelt sak. Men jakta på terroristar har gjort seg utmerka og utvilsomt fått fleire ringverknader som påverkar enkeltpersonen i samfunnet.

Temaet «M» tek opp er langt i frå dødt, og vil stadig komme tilbake på film der det vil gjere sterke inntrykk. «M» held seg godt fordi den er direkte og relativt open på dette temaet. Det er ingen problem å sette seg inn i tidsepoken eller miljøet, for «M» føregår i ein moderne by. Den moderne byen, tross teknologiske vinningar, er ikkje så ulik frå den gong.

Det kjem forhåpentleg fram her at eg likte «M». Den er god på mange sett. Er det noko som gledar så er det filmar med det meste på plass. Sjølve handlinga og tema er ingen gledeshistorie, men vil for alltid vere noko eg ser på avsky med og blir engasjert av. Det tekniske her er litt rustent i kantane, men overgongar og klypping viser stort potensiale.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

User Rating: 8.5/10 (28,771 votes)

I trange gater, mellom utsmykka murbygningar og haugar av ruinar i etterkrigstidas Austerrike, vandrar westernforfattar Holly Martins (Joseph Cotten). Hans venn Harry Lime er årsaka til at Holly er i denne delen av verda, for han fekk tilbod om arbeid. Men ved ankomst til Wien viser det seg at Harry er død.

Holly merkar ugler i mosen og vil gjerne ha eit klart svar årsaka til Harry sin død. Under ei forhøyrsrunde mellom ulike vitne begynnar det å danne seg eit anna bilde av situasjonen enn offentlegheita har servert.

«The Third Man» er kjent for utprega kamera. Store deler av filmen er tatt opp med kamera på skrå, både vanlege dialogscener og spenningsfyllte utandørsscener. Saman med eit sitarprega lydspor blir det rike Wien-miljøet ekstra overveldande.

Elles må eg nesten nemne bruken av lys og skuggar, som på svart-kvitt blir ekstra markert, ekstra stemningsskapande. Det tekniske er ingenting å utsette på. Ikkje spenninga heller når det er så godt gjennomført. Jakta i kloakken utover i filmen er ein av dei betre sjølvstendige sekvensane eg har sett på ei stund.

Ein anna ting eg la merke til er bruken av tysk språk. Holly Martins er sjølv engelsktalande og forstår ikkje tysk, så dette var ein effektiv måte å framandgjere Wien for han til publikum. For oss som forstår litt tysk, så gir den faktisk meining, men er ikkje nødvendig å forstå.

Mange småting er med på gjere «The Third Man» til ein god film. Det kjem tidleg fram kva filmen vil, og sjølv om den haltar litt ei stund kjem den seg godt på beina etter kvart.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

User Rating: 8.6/10 (27,400 votes)

Kombinasjonen Billy Wilder og film-noir bør vere nok til å gi mange frysningar oppover (eller nedover?) ryggen, på ein god måte. Men kva med oss som ikkje har sett noko av mannen før, og har lite kjennskap til god film-noir generelt?

La meg starte med eit kort samandrag. Protagonisten opnar med forteljarstemme i form av ein kommentar til sin eigen død. Spørsmålet er korleis dette skjedde, og me hoppar så tilbake i tid for å få heile historia. Manusforfattar Joe Gillis (William Holden) har idétørke og økonomisk trøbbel, tilfeldigheitene vil ha det til at han hamnar heim til avdanka stumskodespelarinne Norma Desmond (Gloria Swanson).

Gillis finn seg delvis tilrette i Norma Desmond sitt selskap, tilsett for å finpusse på eit personleg manus dama har brukt tid på etter karriera hennar tok slutt 20 år i forvegen.

«Sunset Blvd.» står godt på eigne bein, og er ikkje avhengig av kjent regissør eller film-noir kunnskapar. For min del fall den i smak fordi det er ein veldig god film, enkelt og greitt. Det som gjer den det er nok meir enn ein ting.

For det første er den veldig samansatt, den gir ikkje rom for undring i utval av scener. Alt er fletta saman i storslåtte kulisser, både fascinerande og litt grøssande. Holden gjer Gillis godt og fungerar som ei bru mellom filmskaparen og publikum på fleire nivå i dialogane sine.

Blant anna påpeikar Gillis i ei scene at filmar med eit psykotisk tema sel som varmt kveitebrød. Uansett om Wilder var ute etter å selge eller lage ein god film, eller begge deler, så meinar han nok at utforskinga av det psykologiske er viktig. Norma er utan tvil meir enn det som føregår på overflata, sjølv om det er forstyrrande nok.

Eit nytt hakk i skjeftet med klassiske filmar er danna, men «Sunset Blvd.» blir ikkje gløymt med det første og plassert i kategorien med lite givande klassikarar. Nei, dette er ein fin film som klarar å halde merksemda på topp gjennom to timar utan å kjede eller forvirre. Slikt er ikkje kvardagskost.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

User Rating: 7.9/10 (4,238 votes)

Sei «Scarface» og dei fleste tenker på Al Pacino som narkobaronen Tony Montana i Brian De Palmas 1983-film. Men «Scarface» er opprinneleg kallenamnet på den berykta Chicago-gangsteren Al Capone, som nettopp hadde eit kutt i ansiktet.

Howard Hawks har regissert plenty av gode filmar i løpet av karrieren sin, altfor mange eg ikkje har sett (endå). «Scarface frå 1932 er nok ein av dei gode og er laust basert på Al Capone sine handlingar. Rykta seier at mannen likte filmen så godt at han kjøpte ein eigen kopi.

Filmen følger Antonio ‘Tony’ Camonte (Paul Muni) frå småkriminell til dei høgare posisjonar i den organiserte kriminaliteten, som styrer den ulovlege importen av alkohol i form av øl. Mange kjempar om å bli “sosialklubbens president” etter den tidlegare blei henretta, og det er oppi dette Tony styrer på.

Det flotte med eldre krimfilmar er at dei ikkje går rundt grauten med meiningslause avstikkarar eller tomme bilder, om det alltid føles så naturleg er ein anna diskusjon, men så er jo dette film. Paul Muni serverar ei fargerik tolking av Tony som stadig utover filmen overraskar av å vere både menneskeleg og nådelaus. Filmen blei opprinneleg ferdigprodusert i 1930, men på grunn av denne glorifiseringa blei den stoppa av sensorane og kom ikkje før to år seinare.

Eetter no å ha sett nokre Howard Hawks’ «His Girl Friday» og «Scarface - og likt begge, tenker eg det er på tide å sette seg meir inn i denne fasinerande regissøren. Både via screwballkomedie og western.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

User Rating: 8.5/10 (2,680 votes)

Katakombefilm nr. 1 var denne franske kupp-filmen, der 4 gentlemen skal rane ein gullsmedbutikk for nokre dyrebare smykker. Det som imponerte mest i filmen var den halvtimen sjølve kuppet vart utført, det var veldig spennande og utan dialog i heile tatt.

Resten av filmen var heilt grei, men gjorte ikkje nokon spesielle inntrykk på meg. Det er ikkje berre kupp-sekvensen som er god, men også andre innslag. Songnummeret der ‘Rififi’ blir framført var også underholdande. Nokre andre deler av filmen var i motsetning uinteressant tidsfyll.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

User Rating: 8.1/10 (4,303 votes)

Film-noir gangster style. Ein ‘ny’ variant for min del, men fortsatt ein god film. Med James Cagney som gjengsjef Cody Jarrett og Edmond O’Brien som undercover purk.

Gjengen til Jarrett ranar eit tog, og for å sleppe unna straff om noko skulle skjere seg har Cody gått inn for å la seg fengsle i ein annan stat for ei anna mindre kriminell handling. Politimannen Fallon (O’Brien) let seg fengsle i same fengselet for å komme nær Cody, og bli ein venn av han.

Det som gjer denne filmen til ein film noir er (direkte oversatt frå Wikipedia) skyggefull svart/kvitt kinematografi, femme fatale (i form av Codys kone, Verna (Virginia Mayo) og den skrudde psyken til Cody. Dei to første punka var dei einaste eg la merke at kunne vere kjenneteikn for sjangeren, det tredje var rimeleg ukjent for meg som definisjon.

Uansett sjanger, White Heat er ein god spenningsfilm og gir god underholdingsverdi. Mitt første møte med James Cagney gav meirsmak, ein interessant skodespelar som gjer seg godt som halvskrudd gangster. Fallon spelar litt annleis politi enn eg er van med frå film noir, og har verken sigaretten i munnen eller sansen for Mrs. Jarrett, ei fin avkopling.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10