IMDb: 8.5/10 (28,771 votes)

I trange gater, mellom utsmykka murbygningar og haugar av ruinar i etterkrigstidas Austerrike, vandrar westernforfattar Holly Martins (Joseph Cotten). Hans venn Harry Lime er årsaka til at Holly er i denne delen av verda, for han fekk tilbod om arbeid. Men ved framkomst til Wien viser det seg at Harry er død.

Holly merkar ugler i mosen og vil gjerne ha eit klart svar årsaka til Harry sin død. Under ei forhøyrsrunde mellom ulike vitne begynnar det å danne seg eit anna bilde av situasjonen enn offentlegheita har servert.

«The Third Man» er kjent for utprega kamera. Store deler av filmen er tatt opp med kamera på skrå, både vanlege dialogscener og spenningsfyllte utandørsscener. Saman med eit sitarprega lydspor blir det rike Wien-miljøet ekstra overveldande.

Elles må eg nesten nemne bruken av lys og skuggar, som på svart-kvitt blir ekstra markert, ekstra stemningsskapande. Det tekniske er ingenting å utsette på. Ikkje spenninga heller når det er så godt gjennomført. Jakta i kloakken utover i filmen er ein av dei betre sjølvstendige sekvensane eg har sett på ei stund.

Ein anna ting eg la merke til er bruken av tysk språk. Holly Martins er sjølv engelsktalande og forstår ikkje tysk, så dette var ein effektiv måte å framandgjere Wien for han til publikum. For oss som forstår litt tysk, så gir den faktisk meining, men er ikkje nødvendig å forstå.

Mange småting er med på gjere «The Third Man» til ein god film. Det kjem tidleg fram kva filmen vil, og sjølv om den haltar litt ei stund kjem den seg godt på beina etter kvart.

IMDb: 8.6/10 (27,400 votes)

Kombinasjonen Billy Wilder og film-noir bør vere nok til å gi mange frysningar oppover (eller nedover?) ryggen, på ein god måte. Men kva med oss som ikkje har sett noko av mannen før, og har lite kjennskap til god film-noir generelt?

La meg starte med eit kort samandrag. Protagonisten opnar med forteljarstemme i form av ein kommentar til sin eigen død. Spørsmålet er korleis dette skjedde, og me hoppar så tilbake i tid for å få heile historia. Manusforfattar Joe Gillis (William Holden) har idétørke og økonomisk trøbbel, tilfeldigheitene vil ha det til at han hamnar heim til avdanka stumskodespelarinne Norma Desmond (Gloria Swanson).

Gillis finn seg delvis tilrette i Norma Desmond sitt selskap, tilsett for å finpusse på eit personleg manus dama har brukt tid på etter karriera hennar tok slutt 20 år i forvegen.

«Sunset Blvd.» står godt på eigne bein, og er ikkje avhengig av kjent regissør eller film-noir kunnskapar. For min del fall den i smak fordi det er ein veldig god film, enkelt og greitt. Det som gjer den det er nok meir enn ein ting.

For det første er den veldig samansett, den gir ikkje rom for undring i utval av scener. Alt er fletta saman i storslåtte kulisser, både fascinerande og litt grøssande. Holden gjer Gillis godt og fungerar som ei bru mellom filmskaparen og publikum på fleire nivå i dialogane sine.

Blant anna påpeikar Gillis i ei scene at filmar med eit psykotisk tema sel som varmt kveitebrød. Uansett om Wilder var ute etter å selge eller lage ein god film, eller begge deler, så meinar han nok at utforskinga av det psykologiske er viktig. Norma er utan tvil meir enn det som føregår på overflata, sjølv om det er forstyrrande nok.

Eit nytt hakk i skjeftet med klassiske filmar er danna, men «Sunset Blvd.» blir ikkje gløymt med det første og plassert i kategorien med lite givande klassikarar. Nei, dette er ein fin film som klarar å halde merksemda på topp gjennom to timar utan å kjede eller forvirre. Slikt er ikkje kvardagskost.

IMDb: 7.9/10 (4,238 votes)

Sei «Scarface» og dei fleste tenker på Al Pacino som narkobaronen Tony Montana i Brian De Palmas 1983-film. Men «Scarface» er opprinneleg kallenamnet på den berykta Chicago-gangsteren Al Capone, som nettopp hadde eit kutt i ansiktet.

Howard Hawks har regissert plenty av gode filmar i løpet av karrieren sin, altfor mange eg ikkje har sett (endå). «Scarface» frå 1932 er nok ein av dei gode og er laust basert på Al Capone sine handlingar. Rykta seier at mannen likte filmen så godt at han kjøpte ein eigen kopi.

Filmen følger Antonio «Tony» Camonte (Paul Muni) frå småkriminell til dei høgare posisjonar i den organiserte kriminaliteten, som styrer den ulovlege importen av alkohol i form av øl. Mange kjempar om å bli president i sosialklubben etter den forrige blei henretta, og det er oppi dette Tony styrer på.

Det flotte med eldre krimfilmar er at dei ikkje går rundt grauten med meiningslause avstikkarar eller tomme bilder, om det alltid føles så naturleg er ein anna diskusjon, men så er jo dette film. Paul Muni serverar ei fargerik tolking av Tony som stadig utover filmen overraskar av å vere både menneskeleg og nådelaus. Filmen blei opprinneleg ferdigprodusert i 1930, men på grunn av denne glorifiseringa blei den stoppa av sensorane og kom ikkje før to år seinare.

Etter no Ã¥ ha sett nokre av filmane til Howard Hawks; «His Girl Friday» og «Scarface» — og likt begge, tenker eg det er pÃ¥ tide Ã¥ sette seg meir inn i denne fasinerande regissøren. BÃ¥de via screwballkomedie og western.

IMDb: 8.5/10 (2,680 votes)

Katakombefilm nr. 1 var denne franske kupp-filmen, der 4 gentlemen skal rane ein gullsmedbutikk for nokre dyrebare smykker. Det som imponerte mest i filmen var den halvtimen sjølve kuppet vart utført, det var veldig spennande og utan dialog i heile tatt.

Resten av filmen var heilt grei, men gjorte ikkje nokon spesielle inntrykk pÃ¥ meg. Det er ikkje berre kupp-sekvensen som er god, men ogsÃ¥ andre innslag. Songnummeret der ‘Rififi’ blir framført var ogsÃ¥ underholdande. Nokre andre deler av filmen var i motsetning uinteressant tidsfyll.

IMDb: 8.1/10 (4,303 votes)

Film-noir gangster style. Ein ny variant for min del, men framleis ein god film. Med James Cagney som gjengsjef Cody Jarrett og Edmond O’Brien som undercover purk.

Gjengen til Jarrett ranar eit tog, og for Ã¥ sleppe unna straff om noko skulle skjere seg har Cody gÃ¥tt inn for Ã¥ la seg fengsle i ein annan stat for ei anna mindre kriminell handling. Politimannen Fallon (O’Brien) let seg fengsle i same fengselet for Ã¥ komme nær Cody, og bli ein venn av han.

Det som gjer denne filmen til ein film noir er skyggefull svart/kvitt kinematografi, femme fatale (i form av Codys kone, Verna (Virginia Mayo) og den skrudde psyken til Cody. Dei to første punka var dei einaste eg la merke at kunne vere kjenneteikn for sjangeren, det tredje var rimeleg ukjent for meg som definisjon.

Uansett sjanger, White Heat er ein god spenningsfilm og gir god underholdingsverdi. Mitt første møte med James Cagney gav meirsmak, ein interessant skodespelar som gjer seg godt som halvskrudd gangster. Fallon spelar litt annleis politi enn eg er van med frå film noir, og har verken sigaretten i munnen eller sansen for Mrs. Jarrett, ei fin avkopling.

IMDb: 8.0/10 (6,538 votes)

Mitt forrige møte med film noir var over sju månader sidan, og gongen før der var det «Chinatown» i mars 2004 som eg kjem på å ha sett. Samanlikningsgrunnlaget er difor rimeleg dårleg.

Filmen opnar med at det har skjedd eit brutalt drap i leiligheita til Laura Hunt, ei celebritet innan reklamebransjen. Laura har blitt skoten med eit haglegevær i ansiktet, og etter kvart kjem politietterforskar Mark McPherson inn i saka for å finne mordaren. Historien bak Laura si berømtheit i dei penare kretsane ligg i kjennskapet og vennskapet med spaltisten Waldo Lydecker, ein middelaldrande og småsær mann. Historia om korleis dei blei kjente blir fortalt over lunsj mellom McPherson og Lydecker, og trengs ikkje å bli gått nærmare inn på her. I tillegg dukkar Shelby Carpenter opp, som Lydecker nyleg har fått vite at skal gifte seg med Laura, ei heller kjedeleg oppdaging for hans del.

Det begynnar å bli eit par namn inne i bilde, og eit par ekstra kjem i tilegg. Det blir servert fleire bitar av historiar og sladder i form av flashbacks (med voiceover) og samtalar som gjer at ein kan mistenke fleire for drapet, og trekk ein nokre linjer her og der kan ein nok leike etterforskar sjølv. Vel du dermed å følge ukonsentrert med på filmen, noko eg reknar med den vesle omgangskretsen på filmdagboka ikkje gjer, så blir dette berre slitsomt. Slitsomt tykkjer ikkje eg det er, heller spennande og interessant. Det kribla faktisk litt i magen til tider, stemninga og lyssettinga er til å ta på.

Eg søkte etter film noir, fann «Laura», og såg den. Skal eg trekke ned på ein ting så er det dei stive og kunstige rollepersonane, men det går igjen i dei fleste eldre filmar som eg har sett. Det skal vere med i historien at det på den tiden var eit mykje sterkare skilje mellom front stage og back stage, korleis ein oppførte seg ute blant folk og heime åleine. Og her i filmen er det dessutan viktig for rollepersonane å vere høflege og å halde maska. Så i bunn og grunn klagar eg ikkje på denne oppførsla, ei heller på dei litt kunstige samtalesituasjonane som oppstår, eg tek det som ein naturleg del ved filmen. Eg la heller ikkje spesielt merke til det undervegs, så det var ingenting som plaga meg.

IMDb: 8.3/10 (12,804 votes)

Etter ein eviglang første time tok filmen endeleg av, og tok om ikkje akkurat lufta ut av meg, spennande nok. Eg vil likevel ikkje foreslå denne som underhalding tross klassikarstatusen.