Ver varsam for toget!

David Lynch sine filmar er eit mekka for analyse, personleg har eg funne ut at det som fungerar best for meg er å la ting gå sin gong. Her føregår så mykje rart at det hadde teke kortare tid å lære hunden snakking enn å forstå alt. No er det vel strengt tatt ikkje poenget at alt skal forståast. På ei liste over ting ein bør vite før ein ser Lynchfilm, funne på IMDb sitt diskusjonsforum for «Rabbits», står det at deler skal vere uforklart og uutforska, deler er det meininga du skal tillegge eiga meining, det du ser - er ikkje, osv. Innlegget her ber preg av at underteikna har lurt på kva han eigentleg har sett.

Siste tida har eg altså brukt på å komme meg gjennom dei mindre kjente prosjekta til Lynch, kortfilmar, nettseriar og litt slikt, i tillegg til den siste storfilmen hans. Ikkje alt har vore mogleg å få tak i, endå gjenstår «On the Air», «American Chronicles» og «Boat».

Inland Empire (2006)

Å finne rom for ein tretimars lang David Lynch film er lettare sagt enn gjort, men når det først skjedde blei eg positivt overraska over kor godt eg likte denne. Enkelt fortalt handlar det om ei skodespelarinne (Laura Dern) som får tilbudt rolle i ein film som tidlegare har vore forsøkt innspelt utan hell. Etter kvart blandar det seg inn ein solid dose surrealisme, overnaturlege episodar, tidskrøll og eit psykisk samanbrot som gjer at eit handlingsreferat er unyttig. No skrapar eg rett nok berre i overflata, kanskje ei betre forklart er å seie at Lynch har gått solid til sides for etablert spelefilm denne gongen, endå meir enn før. Eg lot meg synke inn og belønninga var ein film som forvirra, skremte og køyrte dampvegvalsen fram og tilbake over hjernebarken. Uforståeleg ja, men bitane passa saman, lydbilde er eksellent utført og gjekk saman med eit litt grumsete fotoarbeid inn for å ytre den mørke stemninga eg hekta meg fast i undervegs.

Rabbits (2002)

Tre menneske i kanindrakter, ein - 1 - kameravinkel og trykkande musikk med lokomotive tonar blir til 42 minuttar med «Rabbits». Dei tre personane snakkar usamanhengande om ting som godt mogleg kan ha ei meining om ein flyttar rundt på setningane. Deler av tida er forbeholdt stillheit, innslag av latter og applaus frå publikum på boks gir assosiasjonar til sitcom, det betyr ikkje komedie, men heller absurd prat. Undervegs blir me vitne til eit par forrykande lysshow og den ekle stemninga som pregar filmen blir forsterka opp i mente. Dette er nær det særaste eg har sett nokon gong, kvifor eg lot meg imponere er ei gåte, eg forstod jo ingenting! Deler av «Rabbits» er tilgjengleg via YouTube. Har du sett «Inland Empire» veit du kva du går til.

Darkened Room (2002)

Ei jente sit i eit rom, ei anna jente snakkar nonsens. Musikken er mektig, det visuelle er skuffande. Som kortfilm gir dette null og niks, som videokunst er det heller ikkje nemneverdig. Den store stemninga uteblir. Det blir meiningslaust å sjå på.

Industrial Symphony No. 1: The Dream of the Broken Hearted (1990)

David Lynch og Angelo Badalamenti har med Julee Cruise laga eit scenebasert musikalsk show med draumeliknande musikk, deler viss seinare skulle bli med i «Twin Peaks». I stor grad kan dette virke som ein konsert med eit forrykande lys- og teatershow i sida. Flygande menneske og djevelen er innslag i den mystiske tåka scena er innhylla i. Er du glad i musikken til Badalamenti, synginga til Julee Cruise (som opptrer i «Twin Peaks» på kroa) og stemninga Lynch ofte klarar å skape så vil du sikkert like dette. I lengda blei det for langsomt og statisk for min del, musikken er derimot upåklageleg.

Dumbland (2002)

Så over til noko heilt anna. «Dumbland» ser ut som det er teikna i Paint, humoren matcha nivået, men er på ei anna side brutal. Over åtte kortare episodar, alle lansert i si tid via nettsidene til Mr. D.L., møter me ein prompeglad, brautane mann som må stri med daglegdagse problem som maur i huset, passe den tilbakeståande onkelen, få bank av tanta si, kjefte ut kona, osv. Alt med «Dumbland» er enkelt; oppbygginga, poenga, animasjonen, humoren. Lynch har eigne idear om det teikna formatet eg ikkje kjem til å gå innpå her, så det var sagt, i tilfelle «Dumbland» har ei djup meining vil eg jo heilgardere med for å ha påstått dette er utelukkande simpelt.

Hotel Room (1993)

HBO-serie frå 1993, med bl.a. Harry Dean Stanton og Deborah Unger, då i ulike episodar. Eit hotellrom i New York er miljøet for tre episodar som føregår i henholdvis 1969, 1992 og 1932. Me får tre urelaterte historiar basert på dialogar. Første om ein horekunde som får uventa besøk av ein skjeggete «venn» som tek over showet. Andre om ei dame med eit avstandsforhold som inneber vekentlege møte på hotellet og ser ut til å gå mot slutten. Tredje om mannen som følger kona med mentale problem til ein doktorspesialist, episoden foregår på hotellrommet under eit lysbrot der me brotvis får vite både kvifor dei er der og kva som feilar kona. Musikken er komponert av Angelo Badalamenti og blir forsåvidt det mest interessante ved serien, samt å sjå at toga nok ein gong går igjen både lydmessig og visuelt. Småkjedeleg, verken utfordrande eller gravlaks med sennepsaus.

User Rating: 6.8/10 (13,762 votes)

Det har teke 8 månader før eg har samla meg nok etter «Twin Peaks» sesong 2 til å sjå «Fire Walk with Me», der forhistoria til serien, kva som skjedde med Laura Palmer før drapet, blir hovudfokuset. Den «Twin Peaks» eg tidlegare blei glad i glei over i eit mystisk sammensurium som gjorde meg demotivert til straks å gripe tak i «Fire Walk with Me». For mykje David Lynch i feil format var grunnen, i filmform har eg derimot sansen for mystikken og det overnaturlege til Lynch så det held.

Ei viktig forutsetning for å få utbytte av «Fire Walk with Me» er å ha sett serien. For å skjønne mest ut av personane og kvifor nedturen til Laura Palmer skal vere interessant å følge i over 2 timar. Eg påstår ikkje det er eit must, for alt eg veit kan dette vere herleg surrealistisk lapskaus av ein som ikkje har sett «Twin Peaks». Det var den ekstra porsjonenen surrealisme i forhold til serien som gjorde dette til ei verdig opplevelse for vedkommande også, då historien til Laura i passe grad blei eksposert i serien var det stemninga og mystikken eg var jakt på no.

«Fire Walk with Me» grip tak i mange småting ved sidan av historien til Laura, som sidan blir forlatt, for å bli teke opp igjen i første og andre sesong. I blant fekk eg inntrykk av at deler kunne ha forblitt utelatt til fordel for serien sin mystiske natur. Tråden rundt FBI var litt slakk og kunne til fordel ha fått meir fokus på bekostning av Laura. I dette ligg nok mi romantisering om første 2/3 av serien, som var best, og at eg ville gjenoppleve den biten her.

På grunnlag av at eg kunne klart meg forutan «Fire Walk with Me» når det kjem til «Twin Peaks» i samanheng, at dette som ein enkeltståande film ikkje er heilt fullkomment, men at serien har ei fin stemning, trekk eg ikkje karakteren lengre enn til 6, ein sterk så det var sagt.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

User Rating: 7.8/10 (33,500 votes)

Eg saknar «Twin Peaks», den gode stemninga førstesesongen satte meg i, som første halvdel av andresesong klarte å halde gåande, men som eg etter kvart mista. Ikkje alle vil følge meg i den retninga, men eg gjekk trøytt når David Lynch blei for pågåande med mystikken sin.

«Blue Velvet» er ganske fin, den har ein del av sjarmen som eg fann i «Twin Peaks», kanskje ikkje så prega, men passeleg for denne filmen å vere. Mystisk og litt rar er den og, utan at eg synst dette legg noko slør på å kunne følge og ikkje minst forstå handlingsforløpet. Den fine balansen Lynch har funne her, som eg synst han hadde i «Twin Peaks», gjer at eg no blei ganske så forelska i «Blue Velvet».

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

22 episodar.

Sesong 2 av «Twin Peaks» lot vente på seg. Rundt 5 år tok det frå sesong 1 kom på DVD, til sesong 2 del 1. Mange har venta og venta, sjølv hadde eg mitt første møte med serien hausten 2006, så det funka.

I januar kom sesong 2 del 1 ut, 11 episodar, og eg hoppa på toget. Så gjekk det fire nye månader til sesong 2 del 2 kom. Poenget er at eg har sett serien i tre omgangar; noko som kan ha påvirka opplevelsen av den andre sesongen.

Sesong to tek opp tråden der den blei sluppe, og etterforskinga på Laura Palmer-mordet fortset. Eg vil påstå at serien har like høg intensitet, god stemning og bra kvalitet heilt fram til midt ut i sesongen. Det er her skaparane har bestemt seg for å løyse hovudmysteriet, for så å ta tak i mange nye rare.

Eg mista umiddelbart litt av interessa allereie i sesong 2 - del 2. Serien er fortsatt god, men ikkje den «Twin Peaks» eg kjente til og som tidlegare utmerka seg som ein av dei beste seriane eg har sett. Det er i samanlikninga den største skuffelse ligg. Dette førte til at det har tatt meg nokre veker å sjå gjennom episodane. Ved utgangen spør eg meg sjølv om det eigentleg var verdt det.

For store fans av David Lynch er det sikkert ingenting å utsette på dette. Sjølv har eg eit middels forhold til mannens mysterium og surrealisme, likevel om eg let meg imponere over den kunstnariske og djupe bruken av bildemediet til å framstille ei blanding mellom gåter, følelsar og så utruleg mykje anna som eg ikkje kan sette fingeren på.

Som spesiell opplevelse er det nok verdt å sjå ferdig serien. Er ein derimot blitt fan av «Twin Peaks» på grunn av Laura Palmer-drapet, kan ein trygt gi seg etter 11 episodar av sesong to, dvs. etter 18 episodar totalt.

«The Short Films of David Lynch» er namnet på ei samling som blei utgitt på DVD i 2002, der intervju med mannen blir fletta inn blant dei seks kortfilmane han har produsert.

«Six Figures Getting Sick» var David Lynch sin aller første film. Den kosta han 200 amerikanske dollar og varte i knappe 4 minuttar. Me får sjå ein animert sekvens opp igjen seks gonger og høyrer ei ulande sirene på lydsporet. Som kunstfilm er dette ei absolutt tålmodigheitsprøve. Sjølve animasjonen er faktisk litt stilig, men har dette noko meining?

«The Alphabet» var resultatet av ei pengestøtte Lynch fekk av H. Barton Wasserman i ettertid av «Six Figures Getting Sick» - som han vann ein liten pris med. Med 1000 dollar i lomma kjøpte Lynch seg eit skikkeleg kamera. Det nye prosjektet gjekk først i dass, men han prøvde på nytt med ny idé. Resultatet blei nok ein animert kunstkortfilm som baserar seg på Lynch sin idé om ei nieses mareritt. Stikkorda er nok ein gong sjukt og forstyrrande.

«The Grandmother» er 34 minuttar med sjølvpining for sjåaren. Liten gut plantar seg ei bestemor i ei seng på loftet, og blir elles mishandla av foreldre med smalt ordforråd. Dette oppsummerar historia, resten er overlete til bilde å formidle i noko som minnar sterkt om «Eraserhead» i stil. David Lynch fekk støtte av American Film Institute til produksjonen. Surrealistisk, forstyrrande og tålmodigheitskrevande.

David Lynch skreiv eit hastemanus på 1 døgn som blei til «The Amputee». Eigentleg er dette ei utprøving av nytt kamerautstyr for AFI, som Lynch overtala til å få meining. Ei dame med amputerte bein tenker (tomme ord med voiceover) medan ein pleierske rensar såret på det eine beinet. Nysgjerrigheita her ligg i kva ho eigentleg tenker omkring. Sidan det var to kamera som skulle prøvast ut blir me vist to opptak av ei lik scene, det er eit for mykje.

«The Cowboy and the Frenchman» er i hovudsak ingen kortfilm åleine, men eit segment frå «Les Français vus par», ei samling ulike framstillingar om franskmannen som person. Me har hoppa frå tidleg 1970-tal i dei første kortfilmane til seint 1980-tal. Harry Dean Stanton dukkar opp her, og for folk som har sett «Twin Peaks» vil óg andre ansikt vere kjente. Borte er forstyrrande surrealisme til fordel for komedie og vektlegging på klisjear når cowboyen møter franskmannen.

«Premonition Following an Evil Deed» er den siste kortfilmen i samlinga og nok ein del av eit større prosjekt. Bakgrunnen for prosjektet er i seg sjølv meir interessant enn kortfilmen på 55 sekundar. I forbindelse med filmen (som i all film) sitt 100 årsjubileum i 1995 satte ei gruppe franskmenn seg ned og laga ei sett med reglar. Desse reglande fekk regissørar verda over «æra» av å følge når dei laga sine segment til «Lumière et compagnie», med kamera likt typen som blei brukt til å lage film for 100 år sidan. 55 sekundar er lite, og resultatet her er ei rekke raske scener av uklar meining. Uansett, utan tvil eit godt stykke arbeid i mine auger.

User Rating: 7.1/10 (10,672 votes)

Eg vurderte å putte inn Lorem ipsum her, men det ville berre ha vore teitt, som ein erstatning for at eg ikkje likte filmen. Uansett så seier det litt om meininga mi om filmen. Den er spesiell, og eg vil også sei sær, samt altfor snodig for min del. Eg kan i grunn forstå at nokon vil like den for det, og det er ein David Lynch film, så det er heller ingen overraskelse.

Men for meg var ikkje dette rette tingen, eg tenkte med gru tilbake til den gongen eg såg «Pi», og den rare, nærast ekle, stemninga eg fekk der.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

7 episodar.

Det er alltid rart å starte på ein serie som ein har høyrt så mykje snakk om over fleire år, men aldri tatt seg tid eller brukt energi på å sjå sjølv. Twin Peaks har aldri vore meir for meg enn David Lynchs TV-serie, kultserien som blei kansellert eller favorittserien til veldig mange. Når eg i går stod på Platekompaniet og vurderte kva TV-serie eg skulle bruke 300kr på, så var det Twin Peaks som tok mesteparten av fokuset. Kvifor ikkje, tenkte eg, det er kanskje på tide.

Når ei populær jente er funne myrda i Twin Peaks, blir FBI spesialagent Dale Cooper (Kyle MacLachlan) sendt for å etterforske, men oppdagar fort at det er fleire rare ting som skjer i byen. Slik blir det kort og greitt oppsummert på TVRage, og å gå djupare inn på det vil vere å kaste vekk tid.

Pilotepisoden startar med ein lang versjon av opningssekvensen, og tek med sin drøymande musikk av Angelo Badalamenti ein rett med inn i noko ein anar ikkje vil bli ein heilt normal by. Det er ei mystisk stemning som heng over serien, men det er ikkje alltid like dystert. Når det ikkje er mord, blod og sammensvergelsar på gang kan serie vere lystig og morosam. Følelsane varierar frå tragedie til lykke, og det kan bli ei sterk blanding.

Serien er ei samanhengande historie, utan enkeltståande episodiske småhistoriar. Det er difor utruleg lett å bli hekta, og det går an når det berre er 7 episodar. Forhåpentlegvis ligg ikkje den andre sesongen så langt unna i tid som DVD-utgivelse heller, ettersom det er 2 år sidan den første kom ut.

User Rating: 7.0/10 (12,891 votes)

Det første plusset vil eg gi til musikken, ei god blanding med filmmusikk av Angelo Badalamenti og populærmusikk. Badalamenti var ein komponist eg verkeleg fekk opp augene for gjennom «The Straight Story», også ein David Lynch film, og som eg har lagt merke til når namnet har dukka opp i ettertid. Slik kom eg til å legge ekstra godt merke til musikken hans her, og det skuffar ikkje, det gav ei verkeleg bra stemning. Nicolas Cage’ framfører eit par Elvis Presley låtar som også gir eit sterkt inntrykk, og elles er det ein del Chris Isaak inni bilde.

Nicolas Cage tek meg over på det andre plusset, dvs. han er det andre plusset, eller ein stor del av det iallfall. Eg har kanskje ikkje sett så mange filmar med han i, mest «Gone in Sixty Seconds», «National Treasure» og «Adaptation» som eg kjem på. Men her i denne filmen er utvilsomt den beste rollen eg har sett han i, det er gjennomført stil. Jakke i slangeskinn, råkule kommentarar og feite solbriller. Også skal eg heller ikkje hoppe over alle dei andre som er med på å gjere filmen til det den er, Willem Dafoe som kriminell med eit sjukt smil. Harry Dean Stanton som litt soft etterforskar, som i ei scene møter den grusomme Durango (Grace Zabriskie), ei fantastisk artig scene å sjå etter å ha sett dei to spele mot kvarandre i «Big Love» tidlegare i år.

Det er fleire pluss, men for ikkje å gjere det til ein opplistingspost, så går eg rett over på David Lynch. Wild at Heart har som fleire andre Lynch-filmar eit snev av det overnaturlege. Heldigvis, for flyten i filmen, er det ikkje så altfor mykje av dette, og det går fint an å få med seg historien. Små deler stussa eg likevel på kva betydde, utan at eg tenkte på det som anna enn ei spiseskei Lynchkrydder i filmen. Det kan ikkje samanliknast med verken «Lost Highway», «Blue Velvet» eller «Mulholland Drive». Kanskje dette er grunnen til at filmen har klart å opparbeide seg kultstatus, ettersom den går an å få med seg ei enkel handling her.

Eg tenkte ut nokon fleire ting undervegs medan eg såg filmen, men den var så lang og god og full av mykje handling at eg mista litt grepet på ting etter kvart. Eg mista ikkje grepet på filmen derimot, den var grei å følge heilt ut. Det var heller så mykje å legge merke til som gjorde at den eine artige episoden tok over for den andre interessante episoden. Osv. Ein god filmoppleving, gjennomført!

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

User Rating: 6.4/10 (21,054 votes)

Eit einaste langt gjesp, som eg tvinga meg gjennom i håp om at den skulle bli bra etter kvart, men det skjedde aldri. Eg mista tråden om kven som sloss mot kven, og kvifor krydderet dei snakka om var så viktig, så eg gjekk vel eigentleg glipp av heile historien der.

Blant David Lynch sine filmar er dette den verste eg har vore borti, men også den mest påkosta. Har Lynch gått med på å lage denne for å få kreditt nok til å lage eigne prosjekt etter kvart, eller er dette nok ein spesiell film av fyren?

Spesialeffektar er ikkje vits å diskutere, dette er starten av 1980-talet og det dataanimerte er godt under middels. Men når det gjeld eldre filmar legg eg heller aldri vekt på å vurdere slikt, det er noko som berre er tilfelle ved nye filmar som heilt og holdent sel seg sjølv som effekthorer. Musikken er laga av Toto og er typisk filmmusikk, bortsett frå rulletekstsporet som tydeleg gir oss ei ide om kva tiår dette er laga i.

Ingen av karakterane her var særleg folkelege, og eg følte aldri at eg kom nær nok innpå nokon av dei til å verkeleg bli interessert i kva som skjedde eller skulle skje. I motsetning til dei lysare og meir humorprega Star Wars filmane så er dette mørkt og kaldt. Til tider blir bilde for mørkt for min kontrastsvake PC-skjerm, noko som eg ikkje legg merke til at den er anna enn når ein film går over hovudet på meg.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

User Rating: 8.2/10 (20,991 votes)

«The Elephant Man» av David Lynch er ein av dei filmane som har gjort størst inntrykk på meg på veldig lenge. Eg hadde faktisk gløymt at ein film kunne få fram så mykje. Om dette skuldast at eg ser ein del film, så det blir ein vanleg del av kvardagen, eller at eg ikkje har sett så gode filmar på ei stund, er eg faktisk usikker på.

Filmen handlar kort fortalt om Jospeh Carey Merrick, i filmen kalla John Merrick, eit namn også brukt i fleire sammenhengar. Han er veldig deformert, spesielt i ansiktet, og blir kalla Elefantmannen. Merrick er eit offer for menneskets nysgjerrigheit, i og med at det alltid er nokon som ser verdien i å ta betalt for å stille han ut. Ein dag får doktor Frederick Treves nyst om Merrick, og reiser for å sjå han. Han oppdagar at Merrick er sjuk, som i ikkje berre deformert, men at han har bronkitt. Merrick blir teke til sjukehuset og får godt stell og får sjanse til å utfolde seg på eit meir intellektuelt basis. Overklassen får interesse for Merrick, og spørsmålet er om han eigentleg lever eit same type liv, men blir vist fram på ein anna måte.

Filmen er presentert i svart/kvitt, noko som eg må innrømme eg ikkje er så veldig glad i. Men her er eg glad det er svart/kvitt, for eg fekk eit mykje sterkare inntrykk om at dette foregikk for lenge sidan, enn eg for eksempel fekk i «Oliver Twist». Ansiktet til Elefantmannen blir heller ikkje nok ein dårleg sminka utvekst i grelle fargar. Dei grå og mørke miljøa set også ekstra dyster stemning på filmen. Men det må nemnast at dette ikkje er ein deprimerandes film, og montasjen frå eit teaterstykke lengre ute i filmen var ein av dei betre og gladare eg har sett.

Musikk er eg ikkje så flink å sette andre ord på enn god og dårleg. I denne filmen er musikken god. Den er komponert av John Morris og er veldig stemningsfull. Den passa veldig godt inn, og nok ein David Lynch film for meg har dermed holdt seg med god musikk.

PS: Hadde eg servert bilde frå filmar i denne bloggen, ville eg ikkje lagt med bilde av Elefantmannen. Har du sett han, så har du sett han. Men har du ikkje, så anbefala eg sterkt det å bli overraska, og det å måtte sitte å vente for å sjå han. Gjer dette meg/oss betre enn folka i filmen? Eg trur eg avsluttar her.

Vurdering: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10