Kvar Stanley Kubrick film byr på noko nytt mot resten, enten det er sjanger eller kompleksiteten til den fortalte historia. «The Killing» er ein heistfilm, som vil sei at det handlar om eit ran, nøye planlagt og detaljert forklart. Den tek for seg dei menneskelege sidene ved planen med omhug, ingen plan er perfekt då folk kan vere uforutsigbare, men ein god plan er fleksibel nok til å kunne hanskast med enkelte feilgrep. «The Killing» er ganske rett fram fortalt og byr ikkje på avstikkarar, fokuset og kompaktskapen gjer at dette fungerar og er spennande nok når det varer.

Det går systematisk nedover IMDb top 250 om dagane, og på den vegen møter ein gjerne både gode overraskelsar og mindre interessante filmar. I dag var det duka for Stanley Kubrick og hans krigsfilm med Kirk Douglas i hovudrolla.

«Paths of Glory» er meir enn noko anna ein film som rettar blikket mot urettferdig behandling i militærsystemet. Det er første verdskrig, og me befinn oss på grensa mellom franske og tyske troppar. Eit kompani leia av løytnant Dax (Douglas) får ordre om å utføre eit meiningslaust oppdrag.

Dette utviklar seg til å bli ein håplaus kamp mot dei overordna, me får sympati for dei underordna, blir servert mange argument for og i mot dei tilsynelatande meiningslause ordrane, og blir vitne til mange idiotiske trekk frå høgare offiserar. Likevel er ikkje dette berre ei tilsmussing av offiserar si ære og sympati for dei kloke underordna. Det kjem fram at krig er komplisert, og at i blant må offiserar me ikkje likar gjere ting som er idiotiske, paradoksalt nok.

Iallfall framstod «Paths of Glory» for meg som ein djupare film. Uansett kor mykje eg måtte mislike militære autoritetar er det noko ved dei her i filmen som eg ikkje heilt klarar å oversjå. Så definert at eg kan sette fingeren min på det er det heller ikkje. Så skulle nokon spørje kvifor eg fekk dette inntrykket ville eg nok ikkje kunne sagt stort. Men eg klarar ikkje avfeie alt snakket deira som vrøvl.

Dessutan er filmen kort og presis, og veit når det skal gi seg. Det er jo eit stort pluss, når det ikkje går utover temaet.

To år etter kom Kubrick med sin første film i fargar, den 28 minuttar lange «The Seafarers», ein lang reklamefilm (virkar slik iallfall) til ei fagforeining for sjømenn; SIU (Seafarers International Union). Her blir me proppa med informasjon om korleis jobbutdelinga til medlemmane føregår, kva dei driv med når dei er i land, og kor bra økonomisk støtte dei har. Interessant nok ei stund, men det blir alftor langt med 28 minuttar når eg ikkje har særleg interesse for dette fagfeltet i utgongspunktet.

Filmatisk er ikkje kortfilmane til Kubrick så dumme. Det kan tenkast at budsjetta ikkje har vore dei største, men kameraføring og klypping er tydeleg gjennomført. Tema til både «Flying Padre» og «The Seafarers» var nok den største akilleshelen.

Same året som «Flying Padre», den første filmen til Stanley Kubrick, kom óg «Day of the Fight», ein dokumentar om ein dag i ein boksar sitt liv. Me får ei omvising bak organiseringa av boksing på tidleg 1950-tal, og følger i store delar av filmen ein mellomklasseboksar ved namn Walter eit-eller-anna, og kva han gjer på dagtid før ein boksekamp. Eit tydeleg kvalitetshopp i innhald frå den forrige dokumentaren, dette er faktisk interessant.

Den første filmen til Stanley Kubrick var «Flying Padre». Padre er spansk (og italiensk) for fader, så dette her handlar altså om ein flygande prest. Flygande som i eit privat, motorisert fly, som den aktuelle Fred Stadmueller brukar til å nå folk i sitt store bispedømme. Ikkje spesielt interessant, men heldigvis berre 8 minuttar lang. Dessutan minner dette meg mistenkeleg mykje om ein episode av gode, gamle «Skippy the Bush Kangaroo». Mest på grunn av likskapen mellom helikopteret der og flyet her.

Det skal ein sabla god film til for å begrunne 3 timar film. Diverre er ikkje «Spartacus» så sabla god, og filmen blir for lang. For mykje bruk av pausar og stillbilder utan særleg meining eller motiv er nok den største lasta, men like etter kjem rollefigurane med sine ‘Oh, I love you of all my heart!’ og ‘Oh, I love you even more!’. Kirk Douglas er ikkje anna enn ein stor smørklump, og blir for mykje av det gode som Spartacus.

Eg kjem ikkje utanom at eg nettopp har starta å følge med på «Rome» igjen heller, og at «Spartacus» blir som ein motpol til serien, og som eit eksempel på den typiske Hollywoods, delvis konservative, store studioproduksjonen.

Litt skryt må til på slutten for å vege opp om den middels karakteren eg har tenkt å gi den. Det høyrer med til filmen at Stanley Kubrick hadde eit budsjett på 12 millionar dollars. Som samanlikning kosta det 44 millionar å lage «Cleopatra» tre år etter. Han har fått ein lang film ut av desse pengane, og sjølve historia om Spartacus er jo ei god ei.

Tredje gongen eg har sett denne filmen, og den er framleis like bra. Dette var sone1-utgåva, nyleg lagt til i samlinga mi, som inneheld eit par ekstra scener i forhold til sone2-utgåva. Alt i alt 20 minuttar tillegg. Filmen er framleis skummel, takk og pris. Og eg såg ekstramateriale for første gong, ein «behind the scenes» av Vivian Kubrick. Interessant.

Sprø film. Underhaldande. Helde ut i 2,5 t.

Nervepirrande, på grensa til skummel. Bra skrevne dialogar. Flott setting. Ein kvalitetsfilm signert Kubrick. Eit godt forbilde på korleis bøker av Stephen King skal filmatiserast.